09/05/2012 / 'Erasmus for all' zet internationaal jeugdwerk op de helling

Op 9 mei viert Europa zijn feestdag. Terwijl de Europese instellingen volgend weekend hun deuren voor het grote publiek openen, gaat het wetgevend werk verder.

Voor jongeren en jeugdorganisaties uit de Europese Unie staat er de komende dagen heel wat op het spel. Op 11 mei bepalen de Europese Ministers van Onderwijs de koers die de Europese onderwijsen jongerenprogramma’s vanaf 2014 zullen varen. De Europese Commissie lanceerde vorig jaar met ‘Erasmus for all’ een voorstel om haar onderwijs- en jongerenprogramma’s tot één groot geheel samen te smeden. Bestaande programma’s zoals Erasmus en Youth in Action zouden hierin opgaan.

Europa heeft het jeugdwerk steeds aangespoord om haar rol in een Europa van de burger en in de Europese lerende samenleving waar te maken. Maar nu ligt een voorstel op tafel dat de eigenheid van het jeugdwerk niet langer erkent en zich niet meer richt op de kwalitatieve ontwikkeling ervan. Dit is een radicale breuk met het constructieve beleid van de afgelopen 25 jaar, waarin internationaal jeugdwerk zowel naar aantal deelnemers als naar inhoudelijke aanpak haar resultaten méér dan bewezen heeft.

Sinds 1989 biedt de Europese Commissie met het ‘Youth in Action’programma jongeren tussen 15 en 25 een Europese uitwisselingservaring in een buitenschoolse context. Belangrijk is dat jongeren van diverse achtergronden en ongeacht hun opleidingsniveau hieraan kunnen deelnemen, alleen of in groep. Hierdoor worden uitwisselingsprojecten haalbaar voor jeugdorganisaties die nog niet met dit soort leerervaringen vertrouwd zijn én voor jongeren voor wie Europa anders een brug te ver is.

De resultaten zijn niet min. In de hele Europese Unie namen de voorbije 25 jaar al meer dan 1,9 miljoen jongeren deel aan een ‘Youth in Action’ project. Met slechts 12,5% van alle beschikbare middelen voor jeugdwerk- en onderwijsprogramma’s slaagde ‘Youth in Action’ erin 25% van alle door de Europese Unie gefinancierde jongerenmobiliteit op te zetten(Rapport High Level Expert Forum on Mobility,2008). Jeugdorganisaties en andere initiatiefnemers van uitwisselingsprojecten met jongeren in de vrije tijd leveren dus een substantiële en efficiënte bijdrage aan de programma’s van de Europese Unie.

De Europese Commissie wil met ‘Erasmus for All’ jongeren aanzetten tot ‘learning mobility’. In de internationale projecten van jeugdorganisaties kan ze dit effectief terugvinden. Voor de start van een project benoemen jongeren als belangrijkste redenen om deel te nemen het belang van vrienden maken en andere culturen leren kennen. Na een project blijft vriendschap het hoogst scoren, maar komen ook talen leren, sociale vaardigheden en makkelijker een beroepskeuze kunnen maken naar boven (Onderzoek JINT/Trendwolves, 2009). Internationaal jeugdwerk levert dus een belangrijke bijdrage waarmee het de doelstellingen op de Europese agenda verrijkt.

En dat is slechts het begin. Positieve internationale ervaringen versterken jongeren in samenleven in diversiteit. De specifieke aanpak van internationaal jeugdwerk is er bij uitstek op gericht om van internationale ontmoetingen zo’n positieve interculturele leerervaring te maken. Projecten met internationaal samengestelde groepen, ondersteuning van vrijwilligers tijdens hun verblijf in het buitenland en onderbouwde vormingsprogramma’s voor begeleiders van uitwisselingen dragen daartoe bij. In de huidige ‘Erasmus for All’ voorstellen die nu op tafel liggen ontbreekt een duidelijke focus op de rol die internationale jongerenuitwisselingen spelen bij de realisatie van een open en verdraagzame samenleving.

Ook de kansen die het huidige ‘Youth in Action’ programma biedt om het Europees burgerschap van jongeren actief vorm te geven, verdwijnen op de achtergrond. Jaarlijks gaan duizenden jongeren in de Europese Unie de dialoog aan met de Europese instellingen over actuele thema’s als jeugdwerkloosheid, sociale rechtvaardigheid, gezondheid, creativiteit en ondernemerschap. Nationale jeugdraden zitten in de kern van dat proces. Dat proces krijgt in de Commissievoorstellen slechts een beperkte rol. De ambitie voor en visie op de participatie van jongeren in de Europese besluitvorming ontbreekt volledig.

Ten slotte is in de huidige voorstellen ook de zorg voor jeugdorganisaties en hun werk volledig zoek. Om waardevolle internationale projecten voor en door jongeren op touw te blijven zetten, zijn een stabiele financiering en een relevant beleidskader essentieel. In ‘Erasmus for all’ vinden we daar nauwelijks iets van terug. Zelfs de structurele financiering voor Europese overkoepelende jeugdorganisaties wordt volledig afgeschaft. Zo verzaakt de Commissie aan een van haar meest voor de hand liggende verantwoordelijkheden: Europese jeugd NGO’s ondersteunen.

Met de ‘Erasmus for all’ voorstellen dreigt dus heel wat waardevolle inbreng van het jeugdwerk inhet Europese samenlevingsproject verloren te gaan. Maar het is nog niet te laat. De ministers uit 27 lidstaten zijn nu aan zet, en ook het Europees Parlement moet zich nog uitspreken over het voorstel. We roepen de Vlaamse Europarlementsleden op om, net zoals de Vlaamse minister van Onderwijs en Jeugd al eerder deed, hun stem te laten horen én ze te gebruiken. De Europese Commissie heeft zelf tenslotte ook nog alle mogelijkheden om haar engagementen voor het jeugdwerk concreet in de huidige teksten vast te leggen. De Commissie is ambitieus en wil investeren in een lerend Europa. Laat haar tonen dat ze daarvoor de handen met het jeugdwerk in elkaar wil slaan. Wij zijn er klaar voor!

Volgende organisaties onderschrijven deze tekst :

Bouworde, Centrum Informatieve Spelen, Chirojeugd Vlaanderen, Formaat, Hannibal, In Petto, JAVIJeugdwerknet, Jeugd, Cultuur en Wetenschap, Jeugddienst Don Bosco, Jeugd & Vrede, JINT, Joetz, Karavaan, Katholieke Landelijke Jeugd, Koning Kevin, KrisKras, Pax Christi Vlaanderen, Scouts en Gidsen Vlaanderen, Somepro, Steunpunt Jeugd, Vlaamse Jeugdraad, Vlaams Informatiepunt Jeugd, Vrijwillige Internationale Actie, Wegwijzer, Wel Jong Niet Hetero, Youth for Understanding Vlaanderen en Zzmogh.