Het participatiedecreet beoogt de ondersteuning, verrijking en versterking van de participatie in het cultuur, jeugd- en sportbeleid.
Het decreet spitst zich toe op het verbreden en verdiepen van de participatie (deelnemen en –hebben) van zoveel mogelijk burgers aan sport, cultuur en jeugdwerk in Vlaanderen. Het wil daarom de ontwikkelingen binnen het veld, gericht op verrijking, verbreding en vernieuwing/verdieping optimale kansen geven. Om al deze initiatieven te ondersteunen, voorziet het decreet in de subsidiëring van twee organisaties (Stichting lezen en cultuurnet vlaanderen) die zich expliciet richten tot de verbreding van de participatie, en dit over de verschillende sectoren heen.
Daarnaast ondersteunt de Vlaamse overheid een vereniging (Demos) die werkt vanuit het perspectief van kansengroepen en zich heel specifiek richt op het detecteren en slechten van de participatiedrempels aan cultuur, jeugdwerk en sport. (vernieuwing en verdieping van participatie )
Veel beleidsmaatregelen binnen de sectoren cultuur, jeugdwerk en sport zijn gericht op het betrekken van de bevolking in de ruimste zin van het woord. Bepaalde bevolkingsgroepen worden echter geconfronteerd met drempels die hun participatiekansen beperken en op die manier worden ze niet via het bestaande aanbod bereikt. Een bijzonder op hen gericht (lees categoriaal benadering) is noodzakelijk. Het is belangrijk om niet te focussen op de disfuncties van de beoogde categorieën, maar wel te vertrekken van een eigenheid met kansen en mogelijkheden.
Het participatiedecreet voorziet in categoriale acties, gericht op het omgaan en slechten van participatiedrempels voor kansengroepen. Met kansengroepen wordt in dit decreet bedoeld:
Het participatiedecreet heeft als doelstelling een subsidiekader te ontwikkelen voor een brede groep van organisaties en initiatieven die expliciet gericht zijn op het stimuleren van participatie, in al zijn betekenissen. Dit decreet wil geen concurrentieel spoor trekken, naast of in overlapping met de sectorale regelgeving. Het wil een aanvullend, verrijkend en flankerend karakter bieden.
Daarom komen initiatieven die reeds structurele ondersteuning kennen via een andere regelgeving, in principe niet in aanmerking voor subsidiëring via dit decreet.
De expliciete aandacht voor nieuwe en innovatieve initiatieven is een belangrijke toegevoegde waarde van dit subsidiekader. Binnen het participatiedecreet wordt tevens expliciet aandacht besteed aan specifieke categoriale initiatieven, initiatieven ter bevordering van de participatie van bepaalde afgebakende groepen, via het aanpakken van participatiedrempels.