Bos- en natuurspelregels in Vlaanderen

Regelgeving spelen in bossen (Vlaanderen)

Het bosdecreet bevat de regelgeving van de Vlaamse bossen, het natuurdecreet die van de Vlaamse natuur. Is bos dan geen natuur? Jawel, maar de Vlaamse overheid koos er indertijd voor om zich zo te structureren. Sinds de samenvoeging van de bos- en natuuradministratie tot het Agentschap voor Natuur en  Bos, wordt gewerkt aan een integratie van beiden. Op 5 december 2008 werd het uitvoeringsbesluit goedgekeurd dat de toegankelijkheid regelt in zowel bossen als natuurgebieden (Belgisch Staatsblad 4 februari 2009). Speelzones kunnen nu worden afgebakend zowel in bossen als in natuurgebieden. Sommige zaken blijven tot nader order wel nog opgesplitst.

Van wie is het bos? 

Bossen en natuurgebieden zijn in handen van private of openbare instanties.
Een openbaar bos is een bos waarvan de eigenaar een openbare instantie is (een gewest, provincie, gemeente, OCMW …). Een privé-bos dat wordt gehuurd door een openbare instantie is ook een openbaar bos. In Vlaanderen heeft ca. 30 procent van het bosareaal een openbaar karakter. Een Vlaams domeinbos is een openbaar bos dat volledig wordt beheerd door het Agentschap voor Natuur en Bos (ter plaatse door een boswachter). Ook de Vlaamse natuurreservaten worden beheerd door het Agentschap voor Natuur en Bos. Deze gebieden zijn eigendom van het Vlaams Gewest of van een andere openbare instantie. De Waalse domeinbossen heten ‘des forêts domaniales’. Hun eigenaar en beheerder is het Waalse Gewest.
Een privé-bos is een bos waarvan uitsluitend natuurlijke personen of privaatrechtelijke rechtspersonen eigenaar zijn. Anders gezegd: een bos waarvan één of meer privé-personen eigenaar zijn. In Vlaanderen is ca. 70 procent van het bosareaal in privé-handen. Erkende natuurreservaten worden beheerd door vaak private personen of verenigingen (bijvoorbeeld lokale afdelingen van Natuurpunt vzw), die hiervoor een erkenning en subsidies krijgen van de Vlaamse overheid.

Weet je niet wie de eigenaar/beheerder is van een bepaald bos of natuurreservaat? Vraag het dan aan de lokale boswachter. Je kan bij hem of haar ook terecht met vragen over bostoegankelijkheid, instellen van speelzones, tips en suggesties over locaties, hout sprokkelen, vuur maken …
De makkelijkste manier om naam en telefoonnummer van de juiste boswachter te vinden, is die op te vragen bij het Agentschap voor Natuur en Bos in de betreffende provincie.

provincie	mail	tel. (kantooruren)
Antwerpen	joris.janssens@lne.vlaanderen.be	03 224 62 62
Limburg	else.deschryver@lne.vlaanderen.be	011 74 24  59
Vlaams-Brabant	bart.vanderaa@lne.vlaanderen.be	016 21 12 28
West-Vlaanderen	danny.maddelein@lne.vlaanderen.be	050 45 41 50
Oost-Vlaanderen	steven.laureys@lne.vlaanderen.be	09 265 46 40

Toegankelijkheid van bossen en natuurreservaten

Voetgangers

Alle bossen en natuurreservaten zijn vrij toegankelijk voor voetgangers, maar alleen op de daarvoor aangelegde wegen, tenzij de toegang uitdrukkelijk verboden wordt. Dit is het algemene principe.
Plan je een voettocht waarbij de wegen verlaten worden? Dan heb je toestemming nodig van de eigenaar. Contacteer eerst de plaatselijke boswachter.
Het aanbrengen van wegaanduidingen langs de boswegen mag als:

• de datum van de voettocht er op staat;
• de organiserende vereniging en de naam en adres van de verantwoordelijke vermeld zijn;
• je geen schade aan de bosinfrastructuur of vegetatie veroorzaakt;
• er geen reclame op voorkomt;
• ze binnen de 24 uur na de voettocht verwijderd zijn.

Bosspelen

Zonder toestemming te hoeven vragen, kan je bosspelen organiseren binnen speelzones. Een speelzone is een deel van het bos (of soms een volledig bos) dat permanent of gedurende een bepaalde periode toegankelijk is voor min-18-jarigen en hun begeleiders en voor het jeugdwerk. Speelzones worden in het bos aangeduid met een speelzonebord. Meer over speelzones en het instellen ervan: zie speelbos. Verder zijn er in sommige bossen en natuurreservaten ook andere 'vrij toegankelijke zones' zoals bijvoorbeeld picknickplekken of zonneweides, bivakzones waar je tijdelijk met maximaal 10 personen mag overnachten, struinnatuur en begrazingszones, ...
De speelzones in Vlaanderen werden in kaart gebracht. Ze zijn digitaal te vinden op de website http://www.natuurenbosspel.be.
Voor bosspelen buiten speelzones heb je toestemming nodig van de eigenaar. Is de eigenaar het Agentschap voor Natuur en Bos dan spreekt men niet van toestemming maar van een 'machtiging' die je minstens 14 dagen op voorhand moet aanvragen (adressen zie hoger).

Kamperen

Sinds het toegankelijkheidsbesluit (5 december 2008) kunnen bivakzones worden aangeduid binnen Vlaamse bossen en natuurreservaten. Hier mag je met maximaal 10 personen in maximaal 3 tentjes gedurende maximaal 48 uur kamperen. In Nederland bestaat het concept al langer, men spreekt hier van 'paalkamperen'.

Toestemming vragen en krijgen

Toestemming vragen aan en krijgen van een boseigenaar (privé of openbaar) kan in principe mondeling. Je staat natuurlijk steviger in je schoenen wanneer je de toestemming op papier hebt.
Toestemming vragen aan en krijgen van het Agentschap voor Natuur en Bos doe je schriftelijk (op papier of per e-mail). Je kan daarvoor het online formulier gebruiken op deze website Je moet minstens 14 dagen voorafgaand aan de activiteit toestemming vragen bij het ANB van de provincie waarin het bos ligt. De adresgegevens van de vijf provinciale afdelingen van het Agentschap voor Natuur en Bos vind je hoger op deze pagina. Wanneer je een aanvraag indient, geef dan duidelijke informatie over wat je wil doen:

• datum, begin- en einduur van de activiteit;
• concrete omschrijving van de activiteit;
• plaats van de activiteit (maak eventueel een schets waarop de te volgen route en/of zone staan aangeduid);
• naam van de organiserende vereniging;
• naam, adres en telefoonnummer van de groepsverantwoordelijke.

Het Agentschap stuurt je een schriftelijke toestemming, ofwel een motivatie waarom je geen toestemming krijgt.

De toegankelijkheid van Vlaams bos en natuur in een notendop

TOEGANKELIJKHEID
wie? wat?	openbare bossen of reservaten	private bossen of (erkende) natuurreservaten
voetgangers incl. fietsers < 9 jaar en incl. rolstoelgebruikers	wegen tenzij de toegang uitdrukkelijk wordt verboden	wegen tenzij de toegang uitdrukkelijk wordt verboden
spelende -18-jarigen en hun begeleiders, het jeugdwerk	wegen tenzij de toegang uitdrukkelijk wordt verboden, speelzones, vrij toegankelijke zones (bv picknickplekken)	wegen tenzij de toegang uitdrukkelijk wordt verboden, speelzones, vrij toegankelijke zones (bv picknickplekken)
fietsers > 9 jaar	daarvoor aangeduide wegen (zie toegankelijkheidsregeling)	daarvoor aangeduide wegen (zie toegankelijkheidsregeling)
kamperen (max. 10 personen)	binnen aangeduide bivakzones, max. 3 tenten voor max. 48 uur	binnen aangeduide bivakzones, max. 3 tenten voor max. 48 uur
kampvuur maken	binnen vaste kampvuurplaatsen, tenzij (tijdelijk) verboden	binnen vaste kampvuurplaatsen, tenzij (tijdelijk) verboden
ruiters	daarvoor aangeduide ruiterpaden	daarvoor aangeduide ruiterpaden
gemotoriseerd verkeer	geen toegang	geen toegang
TOESTEMMING VRAGEN
voor bosspelen van -18jarigen en hun begeleiders en van het jeugdwerk	buiten speelzones en paden: machtiging van het ANB nodig (14 dagen vooraf aan te vragen)	buiten speelzones en paden: toestemming van de eigenaar nodig
risicovolle, commerciële, of activiteiten met veel volk	machtiging van het ANB nodig (35 dagen vooraf aan te vragen)	toestemming van de eigenaar én machtiging van het ANB nodig (35 dagen vooraf aan te vragen)
opzetten van tenten, kamperen	machtiging van het ANB nodig (35 dagen vooraf aan te vragen)	toestemming van de eigenaar én machtiging van het ANB nodig (35 dagen vooraf aan te vragen)
touwenparcours, death rides	machtiging van het ANB nodig (35 dagen vooraf aan te vragen)	toestemming van de eigenaar én machtiging van het ANB nodig (35 dagen vooraf aan te vragen)
put graven	machtiging van het ANB nodig (35 dagen vooraf aan te vragen)	toestemming van de eigenaar én machtiging van het ANB nodig (35 dagen vooraf aan te vragen)
hout sprokkelen	machtiging van het ANB nodig (35 dagen vooraf aan te vragen)	toestemming van de eigenaar én machtiging van het ANB nodig (35 dagen vooraf aan te vragen)
kampvuur maken in of binnen een straal van 100 meter van bossen of natuurgebieden	machtiging van het ANB nodig (35 dagen vooraf aan te vragen)	toestemming van de eigenaar én machtiging van het ANB nodig (35 dagen vooraf aan te vragen)